Interpol'ün en güncel "Kültür Varlıklarına Karşı Suçların Değerlendirilmesi" raporu, Avrupa'nın sanat ve kültür hırsızlığı açısından kritik bir bölge olduğunu ortaya koydu. Rapora göre 2021 sonu itibarıyla Avrupa'da 18 binden fazla kültürel nesnenin çalındığı bildirildi.
Son dönemde yaşanan olaylar arasında Parma'daki bir müzeden üç tablonun hızla çalınması ve geçen yıl Hollanda'daki bir müzeden 2.500 yıllık altın bir miğferin yürütülmesi yer alıyor. Bu tür çalıntı olayları, özellikle eritilemeyen tablolar ve sökülüp parçalanamayan özgün eserler söz konusu olduğunda hırsızlar için büyük zorluklar yaratıyor.
Yasal Düzenlemeler Hırsızları Zorluyor
De Gruyter Brill'de yayımlanan dergi makalesine göre, zaman içinde yasal sanat piyasasını düzenleyen mevzuat önemli ölçüde değişti. Bugün alıcıların çoğu bir eseri satın almadan önce onun kökenini ve mülkiyet geçmişini kontrol ediyor.
King's College London Siyaset Ekonomisi Bölümü'nden Profesör Dr. Anja Shortland'ın The Conversation'da yaptığı açıklamaya göre, hırsızlar yasal malikine ait mülkiyet hakkını yani "geçerli bir mülkiyet unvanını" bir alıcıya devredemiyor. Bu durum çalıntı eserlerin satışını neredeyse imkansız hale getiriyor.
Interpol Veritabanı ve Bilgi Ödülleri
Ülkelerden gelen bildirimlere göre sürekli güncellenen Interpol Çalıntı Sanat Eserleri Veritabanı gibi herkese açık kayıtlar, bir eserin yasa dışı yollardan edinilip edinilmediğini kontrol etmeyi kolaylaştırıyor. Çalıntı olduğundan şüphelendikleri eserler kendilerine teklif edilen kişiler, çoğu zaman bu eserlerin iadesi için vaat edilen parasal "bilgi ödülleri"yle de teşvik edilerek ilgili makamlara bilgi aktarabiliyor.
Fırsat Suçu Olarak Sanat Hırsızlığı
Fordham Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim görevlisi Leila Amineddoleh'in aktardığına göre "sanat hırsızlığı genellikle bir fırsat suçudur". Eserler nadiren sergi salonlarından çalınır; daha çok müze ya da galerilerin depolarından ya da nakliye halindeyken hedef alınır.
Bu alanlar çoğu zaman çok daha gevşek denetlenir. Eserler depodan çalındığında, bir sonraki envanter sayımına kadar kimsenin fark etmemesi mümkün. Bu durum hırsıza, dünyanın geri kalanı eserin çalındığından haberdar olmadan önce onu yasal piyasada elden çıkarabilecek kadar zaman tanır.
Sanat eserlerinin alım satımını düzenleyen daha sıkı yasalar ve kolay erişilebilen uluslararası veritabanları sayesinde yağmalanmış eserlere alıcı bulmak zorlaştı. Çalıntı eserler çoğu zaman yasal piyasada bu çıkmaz noktaya gelip tıkanıyor ancak bazı eserler yıllarca ortalıktan kaybolmuş halde kalabiliyor.
