Kambodscha'da mayın arayan ünlü sıçan Magawa'ya 2,20 metrelik anıt

Kambodscha'da Mayın Arayan Kahraman Sıçana Dev Anıt

Kambodscha'da 100'den fazla mayın tespit ederek binlerce insanın güvenli yaşam sürmesine katkıda bulunan ünlü sıçan Magawa için 4 Nisan 2026'da 2,20 metre yüksekliğinde heykel açıldı. Anıt açılışı Uluslararası Mayın Farkındalık Günü'ne denk getirildi ve milli marş eşliğinde Budist rahiplerin dualarıyla gerçekleştirildi. Belçikalı Apopo organizasyonuna göre bu anıt, hayat kurtaran bir sıçan için dikilen ilk monument olma özelliği taşıyor. Apopo, "HeroRATs" (Kahraman Sıçanlar) olarak adlandırılan Afrikalı dev sıçanları mayın arama konusunda eğiten kuruluş olarak biliniyor. Kambodya Mayın Temizleme ve Kurban Yardım Kurumu Başkan Yardımcısı Ly Thuch açılış töreninde "En küçükler bile çok büyük rol oynayabilir" ifadelerini kullandı.

Dünyada Onlarca Milyon Mayın Gizli

2005 yılından bu yana her yıl 4 Nisan'da kutlanan Uluslararası Mayın Farkındalık Günü, mayın ve patlamamış mühimmatların ölümcül tehlikelerine dikkat çekme amacı taşıyor. Dünya genelinde toprak altında kaç mayının gizli olduğu kesin olarak bilinmiyor ancak tahminlere göre bu sayı onlarca milyonu buluyor. Küresel "Mayın Monitör" verilerine göre sadece 2024 yılında dünya genelinde 6.200'den fazla mayın kurbanı yaşandı. Bu olaylarda 1.945 kişi hayatını kaybederken, diğerleri ağır yaralanma ve ampütasyonlar yaşadı. Yol kenarları, tarlalar ve okul bahçeleri dahil olmak üzere çok sayıda alanda halen mayınlar tehlike oluşturuyor.

Kızıl Kmerler Döneminden Kalan Miras

Kambodscha'da 1975-1979 yılları arasında Pol Pot liderliğindeki Kızıl Kmerler'in korku dönemi ve ardından yaşanan iç savaş sırasında milyonlarca mayın döşendi. Bu mayınların büyük kısmı harita veya dokümantasyon olmaksızın yerleştirildiği için hangi bölgelerde kaç patlayıcının bulunduğu bilinmiyor. Bu durum geniş arazileri yaşanmaz hale getirirken, tarım alanlarının da kullanılmasını engelliyor.

Afrikalı Dev Sıçanlar Mayın Avcısı Oldu

Bu noktada zeki Afrikalı dev sıçanlar devreye giriyor ve mükemmel koku alma yetenekleriyle öne çıkıyor. Bu çevik hayvanlar, mayınlı alanlarda sistematik olarak çalışıyor. İnce kayışlarla yönlendirilen sıçanlar, patlayıcı kokusu algıladıklarında durarak veya kazımaya başlayarak eğitmenlerine sinyal veriyor. Bu yöntem, uzmanların güvenli temizlik operasyonu gerçekleştirmesine olanak sağlıyor. Magawa'nın tespit ettiği 100'den fazla mayının temizlenmesi sayesinde binlerce kişi güvenli ortamda yaşam sürdürebiliyor. Apopo organizasyonunun eğittiği bu özel sıçanlar, geleneksel mayın arama yöntemlerine kıyasla daha hızlı ve etkili sonuçlar üretiyor.

Küresel Mayın Temizleme Çalışmaları Sürüyor

Dünya genelinde mayın temizleme çalışmaları farklı ülkelerde devam ediyor. Hırvatistan, Mart 2026'ya kadar tamamen mayınsız hale gelme hedefini koymuş durumda. 16 şehir ve belediyede kalan yaklaşık 50 kilometrekarelik alanda özel olarak geliştirilen makinelerle temizlik operasyonları yürütülüyor. Suriye'de ise ülkesine dönen mülteciler için mayınlar ölümcül tehlike oluşturmaya devam ediyor. Çeşitli yardım kuruluşları bölgede farkındalık çalışmaları yürütürken, mayın kurbanlarına destek sağlıyor.