ABD Başkanı Donald Trump'ın bir yıl önce başlattığı ticaret savaşı, küresel ekonomide kalıcı değişikliklere yol açtı. Trump'ın 'Liberation Day' (Kurtuluş Günü) olarak ilan ettiği yüksek ithalat vergilerinin uygulanmasından bir yıl sonra, ABD'nin ortalama ithalat vergisi oranı yüzde 3'ten yüzde 10'a yükseldi.
Trump, Ocak 2025'te göreve geldiğinde ortalama Amerikan ithalat vergisi yüzde 3'ün altındaydı. Mart ayında çelik için vergi artırımlarını duyuran Trump, Nisan ayında kapsamlı vergi artırımlarını hayata geçirdi. Ancak süreç yasal zorluklarla karşılaştı.
Yargıdan Trump'a Ret
Geçtiğimiz Şubat ayında ABD Yüksek Mahkemesi, 'Liberation Day' vergilerini yasakladı. Trump'ın acil durum yasasını kullanması, yargıçlara göre hukuki dayanaktan yoksundu. Mahkeme, böyle bir acil durumun mevcut olmadığına hükmetti.
Trump bu karara tepki olarak, farklı bir yasaya dayanarak derhal dünya genelinde minimum yüzde 10 ithalat vergisi uygulamaya başladı. Bu vergiler geçici statüde olup, 150 gün sonra Kongre'nin onayına sunulacak.
Faturayı Amerikan Tüketiciler Ödüyor
ABD Merkez Bankası'nın hesaplamalarına göre, ithalat vergilerinin mali yükü ağırlıklı olarak Amerikan tüketiciler ve şirketler tarafından karşılanıyor. 2025 yılı sonunda vergilerin yalnızca yüzde 14'ü yurtdışındaki ihracat şirketleri tarafından karşılandı. Bu şirketler rekabet avantajı korumak için fiyatlarını düşürüp kar marjlarından fedakarlık etti.
Vergilerin yüzde 86'sı ise ABD'deki tüketiciler ve işletmeler tarafından ödendi. Yabancı şirketler vergi artışlarını fiyatlarına yansıttı. Amerikan bir düşünce kuruluşunun analizine göre, başlangıçta ithalatçı Amerikan şirketleri vergi yükünü üstlenirken, 2025 sonu itibariyle bu maliyet büyük ölçüde tüketicilere yansıtıldı.
Hollanda İş Dünyasına Karışık Etkiler
Hollanda ihracatçılar birliği Evofenedx'in temsilcisi Elmar Otten, vergi artışlarının şirketler üzerindeki etkilerinin farklılık gösterdiğini belirtti. Otten, "Bazı şirketler Amerikan pazarından tamamen çekilmek zorunda kaldı. Diğerleri ise rakiplerinin daha yüksek vergilerle karşılaşması nedeniyle fırsat yakalayabildi" dedi.
Evofenedx'in araştırmasına göre, ABD'ye ihracat yapan Hollandalı şirketlerin yüzde 23'ü geçen yıl ihracat düşüşü yaşadı. Buna karşın daha büyük bir kesim olan yüzde 46'sı, yüksek vergilerin uygulandığı ilk yılda ihracat gelirlerinde artış kaydetti.
Otten, şirketlerin ABD pazarı için uzun vadeli beklentilerini düşürdüğünü ifade etti. "Bir sonraki Amerikan yönetiminin de vergi aracını kullanma olasılığı bulunuyor. Dolayısıyla sadece Trump dönemi değil, bu politikanın sürdürülebilirliği konusunda endişeler var" dedi.
