Hollanda'daki TNO araştırma enstitüsünün yayınladığı yeni rapor, pompa fiyatlarındaki yüksek maliyetlere karşı yakıt fiyatlarında indirim yapılmasının devlete büyük mali yük getireceğini ve düşük gelirli grupları en az faydalandıracağını ortaya koydu. Araştırma, özellikle çok araç kullanmak zorunda olan düşük gelirli ailelerin bu durumdan en fazla zarar gördüğünü tespit etti.
Düşük Gelirli Aileler Gelirlerinin Beşte Birini Yakıta Harcıyor
TNO'nun hesaplamalarına göre, ortalamanın üzerinde kilometre yapan düşük gelirli haneler, kazançlarının ortalama yüzde 17,6'sını pompa istasyonlarında harcıyor. TNO araştırmacısı Peter Mulder, hükümetin özel tüketim vergilerini düşürmeyi tercih etmesi halinde bunun yardımcı olacağını ancak "özellikle yüksek gelirlilerin bundan faydalanacağını" belirtti.
Araştırma, yüksek gelirli hanelerin çok daha fazla oranda araba sahibi olduğunu ve bu grubun darbeleri kendisi karşılayabilme konusunda daha iyi durumda bulunduğunu gösterdi. Bu haneler çok kilometre yapsalar bile, gelirlerinin yakıta giden kısmı düşük gelirli hanelere kıyasla çok daha az oluyor.
Yüksek Fiyatlar Davranış Değişikliği Tetikleyebilir
Araştırma enstitüsü, insanların davranışlarını uyarlayarak yüksek fiyatlar nedeniyle daha az araba kullanmaya yönelebileceğini öngörüyor. Mulder, "Acı yüksek olduğunda, insanlar buna tepki veriyor" diyerek, "Bu kolay değil, özellikle arabaya bağımlı insanlar için, ama daha az araba kullanmaya, birlikte araba kullanmaya, bisikletle gitmeye veya toplu taşıma araçlarını kullanmaya yönelebilirler" ifadelerini kullandı.
Mulder, benzer davranış değişikliklerini birkaç yıl önce Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesiyle başlayan enerji krizi sırasında da gözlemlediğini aktardı. "Daha önce gaz fiyatı arttığında insanlar davranışlarını değiştirmiyordu, ta ki fiyatlar gerçekten fahiş derecede yükselene kadar. İnsanlar termostatlarını geri çevirmeyi ve evlerinde daha az oda ısıtmayı seçtiler. Ayrıca evlerin sürdürülebilir hale getirilmesi ve yalıtımı için güçlü yatırımlar yapıldı."
Elektrikli Araçlara Geçiş Yüksek Gelirli Grupları Kayıracak
TNO, sürdürülebilir çözümlerin yapısal olarak yardımcı olabileceğini vurguluyor. Mulder, "Yakıt fiyatları çok değişken" diyerek, "Sorunun özü fosil yakıtlara bağımlı olmamızda yatmıyor mu?" sorusunu yöneltiyor. Ancak alternatiflerin maliyetlerinin çok yüksek olduğunu da kabul ediyor: "Elektrikli arabalar pahalı, ancak bir kez geçiş yaptığınızda maliyetleriniz çok daha düşük oluyor."
Araştırmacı, bu nedenle yüksek gelirli grupların yüksek yakıt fiyatları nedeniyle elektrikli araçlara daha hızlı geçeceğini düşünüyor. Düşük gelirli gruplar için böyle bir uyumun çok daha zor olacağını vurgulayan Mulder, siyasetin düşük gelirli insanların paylaşımlı taşımacılığa veya elektrikli araçlara geçmesine yardımcı olmayı seçebileceğini belirtiyor.
Vergi İndirimi Yılda Milyar Eurodan Fazla Maliyete Çıkabilir
Mulder, siyasetin şu anda zor bir seçim karşısında olduğunu ifade ediyor: "Hükümet insanlara kısa vadede hızlı yardım etmek istiyor mu? Bu pahalı ve yapısal bir çözüm değil." Özel tüketim vergilerinde indirim yapılmasının yılda milyarlarca euro maliyeti olacağı hesaplanıyor.
TNO'nun önerisi, düşük gelirli ailelere doğrudan destek sağlanması ve uzun vadeli sürdürülebilir ulaşım çözümlerine yatırım yapılması yönünde. Mulder, "Tüm bunlar özel tüketim vergilerini düşürmekten daha karmaşık" diye kabul ediyor ancak "sonuçta bu insanlar yapısal olarak bu şekilde yardım görür" diye ekliyor.
