Hollanda'ya ait Parana isimli bagger gemisi, Fas'ın Batı Sahra'da yürüttüğü prestij projesi kapsamında çalışmalarını sürdürüyor. 1970'lerden beri Fas tarafından işgal edilen bölgedeki bu faaliyetler, uluslararası hukuk uzmanları tarafından tartışmalı ve potansiel olarak yasadışı görülüyor.
Bagger Şirketi Sorulara Yanıt Vermiyor
De Boer bagger şirketi, son günlerde NOS'un Parana gemisinin faaliyetleriyle ilgili sorularına yanıt vermedi. Hollanda Girişimci Kalkınma Servisi (RVO), Birleşmiş Milletler denetiminde yönetilen bölgede ekonomik faaliyetlerin yapılabileceğini bildirdi. Ancak RVO'nun ilgili web sitesinde belirtilen koşula göre, "faaliyetlerden elde edilen gelirlerin özgün Sahrawi halkına fayda sağlaması" gerekiyor.
Sömürge Sonrası Jeopolitik Çatışma
Batı Sahra, Fas'ın güneyinde yer alan büyük bir çöl bölgesidir. 1975 yılına kadar İspanya'nın sömürgesi olan bölge, İspanyolların çekilmesinden sonra jeopolitik bir savaş alanına dönüştü. Fas güney komşusunu topraklarına katmak isterken, Sahra sakinleri kendi devletlerini ilan etti. Bu durum, Polisario Sahra milliyetçileri ile Fas ordusu arasında süregelen bir savaşa yol açtı. Fas şu anda kıyı şeridi dahil olmak üzere bölgenin yaklaşık üçte ikisini işgal ediyor.
Dakhla Atlantic Port Projesi
Fas, sahil şeridinde Dakhla Atlantic Port adlı büyük bir liman inşa ediyor. Bu liman, gelecekte yeşil hidrojen, domates gibi tarım ürünleri ve fosfat ihracatını kolaylaştırmayı hedefliyor. Son haftalarda Parana gemisi, limanın ağzında baggerleme çalışmaları yürütüyor. Marine Traffic gemi takip verilerine göre, Parana'nın son günlerdeki faaliyetleri belgelenmiş durumda.
Uzmanlardan Uluslararası Hukuk Uyarısı
Southampton Üniversitesi öğretim görevlisi Andrea Maria Pelliconi, durumu net bir şekilde değerlendiriyor: "Batı Sahra, Fas tarafından yasadışı olarak işgal ediliyor. Uluslararası hukuk, diğer ülkelerin böyle yasadışı bir durumu desteklemesini yasaklıyor. Bu yükümlülük başka ülkelerden gelen şirketler için de geçerlidir. Hollanda, şirketlerini düzenleme sorumluluğuna sahiptir."
Groningen Üniversitesi profesörü Marcel Brus da benzer görüşte: "Burası hala işgal altındaki bir bölgedir." Ancak Brus, RVO'nun getirdiği nüansa dikkat çekiyor: "İşgalci ekonomik faaliyetler yürütebilir, ancak sadece halka fayda sağlıyorsa. Doğal kaynakları kendine mal etmek kesinlikle yasaktır. Yani balıkçılık, madencilik yapılamaz. Liman inşa etmek daha karmaşık bir konu. Bu gelecekte kimin yararına olacak?"
Hukuki Risk ve Etik Endişeler
Brus, şirketin bu işle hukuki risk aldığını belirtiyor: "Ayrıca işgalciyle işbirliği yapıyorsunuz, bu istenmeyecek bir durumdur." Amsterdam Üniversitesi profesörü Liesbeth Zegveld de "uluslararası hukuk ve hakların ihlal edilmesi konusunda önemli bir riskin" bulunduğunu ifade ediyor.
Batı Sahra sorunu, Birleşmiş Milletler nezdinde çözüm bekleyen en uzun süreli çatışmalardan biri olarak kabul ediliyor. Fas'ın bölgedeki altyapı yatırımları, hem yerel Sahrawi halkının haklarını hem de uluslararası hukukun temel ilkelerini ilgilendiren tartışmaları beraberinde getiriyor.
