Almanya, İtalya, İspanya, Portekiz ve Avusturya, Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı ekonomik yükü hafifletmek amacıyla Avrupa Birliği'ne enerji şirketlerinin artan kârlarından ek vergi alınması çağrısında bulundu. Beş ülkenin ekonomi ve maliye bakanları, Avrupa Komisyonu İklim, Net Sıfır ve Temiz Büyüme Komiseri Wopke Hoekstra'ya hitaben ortak bir mektup kaleme aldı.
Mektuba Avusturya Maliye Bakanı Markus Marterbauer, Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil, İtalya Ekonomi Bakanı Giancarlo Giorgetti, Portekiz Maliye Bakanı Joaquim Miranda Sarmento ve İspanya Ekonomi Bakanı Carlos Cuerpo imza attı. Bakanlar, artan yakıt fiyatları sayesinde şirketlerin elde ettiği ek kârların tüketiciler ve kamu bütçeleri üzerindeki baskıyı azaltmak için kullanılmasını istedi.
Petrol Fiyatları Yüzde 43 Arttı
Bu çağrı, Brent petrol fiyatlarının varil başına 100 dolara yükseldiği bir dönemde geldi. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırıları öncesinde yaklaşık 70 dolar seviyesinde olan petrol fiyatları, yaklaşık yüzde 43 oranında artış gösterdi. Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması durumu ise küresel petrol piyasalarında arz daralması ve talep artışına yol açarak fiyat oynaklığı riskini daha da artırıyor.
Bakanlar mektuplarında, "Bu sayede özellikle tüketicilere yönelik geçici destekler finanse edilebilir ve kamu bütçelerine ek yük getirmeden artan enflasyon kontrol altına alınabilir" ifadelerini kullandı. Ulusal düzeyde alınan vergi önlemlerinin Avrupa genelinde ortak bir çabayla desteklenmesi gerektiği vurgulandı.
2022 Modelinin Genişletilmesi Önerisi
Beş ülke, 2022'de uygulanan ve fosil yakıt şirketlerinin aşırı kârlarından yaklaşık 28 milyar euro vergi toplanmasını sağlayan "dayanışma katkısı" benzeri bir mekanizmanın yeniden devreye alınmasını önerdi. Yeni sistemin bu kez AB genelinde uygulanması, daha güçlü bir hukuki zemine oturtulması ve çok uluslu büyük petrol şirketlerinin yurt dışı kazançları da dahil olmak üzere kârlarını hedef alması gerektiği belirtildi.
"Mevcut piyasa bozulmaları ve mali kısıtlar göz önüne alındığında, Avrupa Komisyonu AB genelinde geçerli bir katkı mekanizmasını hızla geliştirmelidir" ifadeleri mektupta yer aldı. Bakanlar, yükün adil şekilde paylaşılmasının önemine dikkat çekerek, ortak bir Avrupa çözümünün vatandaşlara birlik mesajı vereceğini vurguladı.
Uzmanlardan Destek Geldi
Hans Stegemen, kriz dönemlerinde fosil yakıt şirketlerinin elde ettiği yüksek kârların vergilendirilmesinin "kaçınılmaz" olduğunu belirtti. "Maliye politikası bu kazançların yeniden dağıtılmasında açık bir rol oynar. Beklenmedik kâr vergileri kaçınılmazdır" değerlendirmesini yaptı.
Savaş nedeniyle Avrupa genelinde yakıt fiyatları keskin şekilde yükselirken, en fazla etkilenen ülkeler arasında Almanya, İtalya ve İspanya öne çıkıyor. Avrupa Komisyonu ise daha önce hükümetlere krizle mücadelede daha fazla hareket alanı sağlamak amacıyla AB'nin mali kurallarını askıya alma önerisini reddetmişti.
