BM Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) cuma günü yayınladığı raporlara göre, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler nedeniyle artan enerji maliyetleri küresel gıda emtia fiyatlarını üst üste ikinci ayda da yükseltmeye devam etti. FAO'nun küresel gıda fiyat endeksi, bir yıl önceki seviyesinin yüzde 1 üzerine çıkarak jeopolitik gerilimlerin üretim ve nakliye masrafları üzerindeki etkisini gözler önüne serdi.
Enerji ve gübre maliyetleri ana risk faktörü
FAO Tarımsal Gıda Ekonomisi Direktörü David Laborde, mevcut durumun temel nedenini enerji ve gübre sektöründeki artışlara bağladı. Laborde, "Şu anda yaşadığımız ana sorun aslında çatışmanın enerji ve gübre üzerindeki etkisi. Bir sonraki hasadı üretmenin maliyeti, bugün sahip olduğumuz gıdayı değil, yarın ve yarından sonra ihtiyacımız olan gıdayı üretmenin maliyetidir" açıklamasında bulundu.
Küresel ticarete konu olan gübrelerin üçte birinin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini belirten Laborde, bu oranın doğal gazın yüzde 20'sine tekabül ettiğini vurguladı. Doğal gazın gübre yapımında kritik rol oynadığını hatırlatan FAO yetkilisi, uzun süreli bir kapanmanın çiftçileri zor ekim kararları almaya zorlayacağı uyarısında bulundu.
Çiftçiler daha az ekim yapabilir
Laborde, Orta Doğu'daki çatışmaların devam etmesi halinde çiftçilerin durumunun daha da zorlaşacağını ifade etti. "Çiftçiler ne kadar çok etkilenirse, o kadar az ekim yapacaklar ya da daha az gübre kullanacaklar ve bu durumda daha düşük verim elde edebilirler ve bu da gıda fiyatlarını gerçekten artırmaya başlayabilir" değerlendirmesini yaptı.
2022'deki Ukrayna krizi kadar keskin artış yok
FAO Direktörü, mevcut fiyat artışlarının 2022'de Ukrayna'da savaşın başlamasından sonra yaşanan keskin yükselişler kadar dramatik olmadığını belirtti. Bu durumun nedenini ise büyük üretici bölgelerdeki güçlü hasatların ardından piyasaların iyi tedarik edilmiş olmasına bağladı.
"Krizden önce, ABD ve Asya'daki çok iyi hasatlar ve yüksek stok seviyeleri nedeniyle emtia fiyatlarının düşmesini bekliyorduk. Bu yüzden Ukrayna'da savaşın başladığı 2022'nin aksine, bu kriz şu anda fiyatları keskin bir şekilde yukarı çekmiyor" şeklinde açıklama yaptı.
El Nino riski gelecek dönemde etkili olabilir
Laborde, mevcut durumun 2022'ye kıyasla daha istikrarlı olmasına rağmen gelecekteki fiyatlarla ilgili belirsizliğin devam ettiğini söyledi. Özellikle gübre maliyetleri ve El Nino'nun kuraklık getirebilecek potansiyel etkisinin gelecek dönemde gıda fiyatları üzerinde belirleyici olabileceğini vurguladı.
