İsveç Meteoroloji Enstitüsü'nün (SMHI) verilerine göre 2024 yılı mart ayı, İsveç'te ölçülen en sıcak mart ayı olarak kayıtlara geçti. Norrland bölgesinde yaşanan olağanüstü sıcaklıklar karın erken erimesine ve buzların çözülmesine yol açarak, nesiller boyu sürdürülen geleneksel ren geyiği yetiştiriciliğini ciddi tehdit altına aldı.
Kar Olmadan İz Takibi İmkansız
Härjedalen'deki Lillhärdal'ın batısında bulunan bölgede, Mittådalen köy topluluğundan Anja Fjellgren Walkeapää ve eşi Henrik'in ren geyiklerini otlattığı alanlarda normalde mart ayında derin kar tabakası bulunması gerekiyor. Ancak bu yıl karın büyük kısmı mart ayında eridi. Walkeapää, "Kar olmadan renları izleme imkanımız kalmıyor" şeklinde durumun ciddiyetini özetledi.
Hayvanlar Geniş Alanlara Dağılıyor
Kış aylarında Sami ren geyiği yetiştiricileri, hayvanların enerji tasarrufu yapabilmesi için mümkün olduğunca sakin kalmalarını sağlamaya çalışıyor. Ancak kar örtüsünün kaybolması nedeniyle ren geyikleri hareket kabiliyeti kazanarak geniş alanlara yayıldı. Bu durum, yaz çalışması için dağlık bölgelere taşınma zamanı geldiğinde hayvanların toplanması gereken dönemde ekstra iş yükü yaratıyor.
Çözülen Buzlar Can Güvenliğini Tehdit Ediyor
Sıcaklık artışı sadece ren geyikleri değil, çobanları için de risk oluşturuyor. Geçtiğimiz günlerde Mittådalen köy topluluğundan bir ren geyiği çobanının başına gelen olay durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Walkeapää'nın aktardığına göre, barajlı bir göl üzerinden ren geyiklerini geçirirken zayıflamış buzlar nedeniyle bir çoban kar aracıyla birlikte suya düştü.
"Zayıf buzlar yüzünden oldu bu. Renları barajlı gölün üzerinden geçirirken bir çoban kar aracıyla birlikte buzun içine düştü" diyen Walkeapää, çobanın kurtulduğunu ancak buz kenarında asılı kalan kar aracının çıkarılması için helikopter yardımı almak zorunda kaldıklarını belirtti. "Gerçekten korkutucuydu" diyerek yaşanan tehlikeli anları anlattı.
Nesiller Boyu Süren Gelenek Tehdit Altında
"Uzun zamandır iklim kaygısı yaşıyorum" diyen Walkeapää, durumu "yeni gerçeğimiz" olarak nitelendirdi. Geleneksel ren geyiği yetiştiriciliği yöntemleriyle yürütülemeyen bu faaliyet, Sami topluluğunun kültürel mirasının da tehlike altında olduğunu gösteriyor.
İsveç Meteoroloji Enstitüsü'nün "dikkat çekici" olarak nitelendirdiği bu rekor sıcaklık, Kuzey İsveç'te yaşayan Sami topluluklarının geçim kaynaklarını ve yaşam tarzlarını doğrudan etkileyen iklim değişikliğinin somut bir örneği olarak karşımızda duruyor.
