İran savaşı Orta Koridor'u öne çıkardı: Türkiye kilit ülke konumunda

Savaş nedeniyle alternatif rotalar kapandı

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrasında küresel petrol sevkiyatlarının yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapanma riski, dünya ticaretinde yeni dengeleri gündeme getirdi. Doğu-batı hava trafiği Güney Kafkasya üzerindeki dar bir koridora sıkışırken, denizcilik rotaları da ciddi sıkıntılar yaşıyor. Erivan merkezli Bölgesel Çalışmalar Merkezi direktörü Richard Giragosian, "Savaştan doğan krizin bu bölge için bir fırsat olduğunu" belirterek "Orta Koridor şu anda ayakta kalan tek güzergâh, ticaret ve ulaşım açısından tek geçerli yol" diye açıkladı.

Yemen'den Güney Afrika'ya kadar tüm rotalar sorunlu

Hürmüz Boğazı'ndaki krizin yanı sıra, Babülmendep Boğazı ve Kızıldeniz'den geçen denizcilik rotası da Yemen'deki İran bağlantılı Husi milisleri tarafından tehdit altına alındı. Bu durum, gemileri Güney Afrika'daki Ümit Burnu çevresinden geçen alternatif rotaya yönlendiriyor ancak bu güzergâh Asya-Avrupa seferlerine 10 günden fazla ek süre ekliyor. Bu koşullar altında "Orta Koridor" olarak da bilinen Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru, Avrupa ile Çin arasındaki en kısa güzergâh olarak kritik bir öneme kavuştu.

Türkiye koridorun kilit ülkelerinden

Orta Koridor, Çin'den başlayarak Kazakistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanıyor. Bu rota, Orta Asya ve Güney Kafkasya üzerinden İran ve Rusya'yı bypass ederek iki kıtayı birbirine bağlıyor. Azerbaycan'ın Transit Yük Taşımacılığı Koordinasyon Konseyi verilerine göre, koridorda taşımacılık süresi 12 ile 18 gün arasında değişiyor. Tarımdan sanayiye kadar geniş yelpazede ürünün taşındığı rotada hem demiryolu hem de denizyolu ulaşımı kullanılıyor.

Altı ülkenin ortaklığında yönetiliyor

Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru Derneği Yönetim Kurulu, Kazakistan başkanlığında Azerbaycan, Gürcistan, Türkiye, Ukrayna ve bir diğer ülkenin demiryolu ve deniryolu kurumlarından oluşuyor. Kurulda Türkiye'yi TCDD Taşımacılık AŞ Genel Müdürü Ufuk Yalçın temsil ediyor. Hem Avrupa Birliği hem de Çin, bu rota üzerindeki limanları, demiryollarını ve karayollarını iyileştirmek için milyarlarca dolarlık yatırım sözü vermişti.

Kargo hacmi dört katına çıktı

Rusya'nın Ukrayna'yı işgale başladığı 2022'den bu yana, koridor boyunca kargo hacimleri dört katına çıktı. Bu artış, küresel ticaret rotalarının yeniden şekillendiğinin önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Orta Koridor, Orta Asya'dan Avrupa'ya kritik mineraller ve enerji ürünleri taşıma konusunda da stratejik bir rol oynuyor. Gürcü siyaset profesörü Korneliy Kakaçya, "Orta ve uzun vadede, Güney Kafkasya ve Orta Koridor, deniz yollarının yanı sıra Avrupa ve Çin'i birbirine bağlayan ana güzergahlardan biri olacak" değerlendirmesini yaptı.

2030'da 11 milyon tona ulaşabilir

Mevcut çatışmanın ötesinde bile, Orta Koridor'un önümüzdeki yıllarda daha da ivme kazanması bekleniyor. Dünya Bankası, ticaret hacimlerinin 2030'a kadar toplam 11 milyon tona ulaşabileceğini tahmin ediyor. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de 1 Nisan'da Londra'da yaptığı konuşmada Orta Koridor'un önemine değindi. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre Şimşek, İran savaşıyla ilgili gelişmeleri değerlendirirken koridorun stratejik rolüne vurgu yaptı.