Orta Doğu'da artan gerginlik nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve Husilerin Babülmendep'i de kapatma ihtimali, küresel enerji piyasası için "tüm korkuların toplamı" senaryosunu gündeme getiriyor. İki kritik deniz yolunun aynı anda kapanması durumunda, dünyanın hidrokarbonlarının üçte birinin ticaret rotası ortadan kalkacak.
Deniz Ticaretinde Yüzde 60 Düşüş
Kızıldeniz rotasından geçen gemi trafiği, 2023 öncesi kriz seviyelerine kıyasla şu anda yüzde 60 daha düşük seviyede bulunuyor. Nakliye şirketleri, artan sigorta maliyetleri nedeniyle rotanın geleceği konusunda endişe duyarken, Avrupa-Asya seferlerindeki gemiler Afrika'nın etrafından dolaşmak zorunda kalıyor.
Hürmüz Boğazı küresel petrol ve gazın yaklaşık yüzde 20'sini taşırken, Babülmendep ham petrol ve LNG'nin yaklaşık yüzde 10'unu rotasından geçiriyor. İki boğazın da kapatılması durumunda, dünya enerji kaynaklarının önemli bir kısmı ulaştırmadan kesilecek.
Suudi Arabistan'ın Kritik Alt Yapısı Tehdit Altında
Hürmüz Boğazı'nın kapanması halinde Suudi Arabistan'ın tek ihracat alternatifi olan Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı, Husi kontrolündeki bölgelere yalnızca 900 kilometre mesafede yer alıyor. Bu mesafe, uzun menzilli balistik ve seyir füzeleri ile bazı insansız hava araçlarının menzili içinde bulunuyor.
Asya'ya giden petrol sevkiyatları, Husi kıyı savunmalarına 10-16 kilometre kadar yaklaşmak zorunda kalabiliyor. 20-50 bin dolarlık tek bir drone'un isabet alması durumunda, 350-400 milyon dolarlık bir petrol tankerinin tamamen hasar görebileceği belirtiliyor.
Avrupa Birliği Özellikle Kırılgan Konumda
Avrupa Birliği, Rus petrol ve gazını reddederek kendini köşeye sıkıştırdıktan sonra özellikle kırılgan bir konuma geldi. Babülmendep rotasının kaybı, enerji fiyatlarında daha fazla artışa ve kıt kaynaklar için giderek daha acımasız rekabetlere neden olacak.
Tarım Sektörü de Etkilenecek
Enerji kaynaklarının yanı sıra gübre ticareti de ciddi şekilde etkilenecek. Yaklaşık yüzde 30'u Hürmüz'den, yüzde 5-10'u ise Babülmendep'ten geçen gübrenin bu iki su yolunu da denklemden çıkması durumunda, tarım için hayati öneme sahip girdilerin büyük bir kısmı tedarik zincirinden kopacak.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve İran Dışişleri Bakanı Seyed Abbas Arakçi, Orta Doğu'daki çatışma ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz güvenliği konularını görüştü. İki kritik deniz yolunun kapanması senaryosu, küresel enerji ve gıda güvenliği açısından büyük riskleri beraberinde getiriyor.
