Hollanda'da doğal gaz fiyatlarının hızla yükselişe geçmesiyle birlikte, yasaya göre en geç 2030 yılında kapatılması gereken kömür santrallerinin daha uzun süre açık tutulması konusunda siyasi tartışmalar yoğunlaşıyor. Ülkedeki üç kömür santrali yüksek kirlilik oranları nedeniyle on yıl içinde faaliyetlerini sonlandırmak zorunda.
CDA'dan Kömür Santralleri Açıklaması
Hıristiyan Demokrat Parti (CDA) lideri Henri Bontenbal geçen hafta parlamentoda yaptığı konuşmada, üç kömür santralinin daha uzun süre açık tutulması seçeneğinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bontenbal bu durumu "kilisede küfür etmek" olarak nitelendirirken, Hollanda'nın bu seçeneği yedekte tutması gerektiğini savundu.
"Seçenek elektrik yokluğu ya da kömürden elektrik arasında ise, çok sayıda insanın geçici olarak kirli kömür elektriğini tercih edeceğini düşünüyorum" diyen Bontenbal, kömür santrallerinin biyokütle santrallerine dönüştürülmesi gerektiğini ve bu süreçte sürdürülebilir enerji geçişi için her türlü çabanın gösterilmesi gerektiğini ifade etti.
Elektrik Üretiminde Kömürün Rolü
Gaz ve kömür santralleri şu anda Hollanda elektrik şebekesinin istikrarı açısından kritik öneme sahip. Bu santaller rüzgâr ve güneş enerjisi üretiminin olmadığı dönemlerde devreye girerek elektrik üretimini sürdürüyor. Son haftalarda doğal gazın pahalı olması nedeniyle özellikle kömür santralleri tam kapasiteyle çalışmaya başladı.
Hollanda'daki üç kömür santrali ülkenin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 15'ini karşılıyor. 2030 yılından itibaren kömürden elektrik üretiminin yasaklanması nedeniyle, şebeke işletmecisi Tennet geçen yıl siyasilerden rüzgârsız ve bulutlu günler için alternatif plan hazırlanması çağrısında bulunmuştu.
Orta Doğu Savaşının Etkisi
Orta Doğu'daki savaş nedeniyle son haftalarda konu çok daha acil hale geldi. Gaz fiyatları bu seviyede kalmaya devam ederse, gaz santralleri de artık cazip bir seçenek olmaktan çıkacak ve böylece başka bir önemli elektrik kaynağı da devre dışı kalacak.
Hükümet şu anda "kapasite mekanizması" adı verilen plan üzerinde çalışıyor. Bu mekanizma 2030 sonrası dönemde elektrik arzının sürekliliğini sağlamayı hedefliyor.
Siyasi Tepkiler ve İttifak Gerginliği
Özgürlük Partisi (PVV), JA21 ve Forum voor Democratie gibi partiler kirletici kömür santrallerine karşı çıkmıyor. Liberal Parti (VVD) de mutlak karşıt değil ancak koalisyon ortağı Demokrat 66 (D66) partisi için konu son derece hassas.
D66 lideri Rob Jetten her zaman kömür santrallerinin kapatılması için mücadele etmiş bir isim. Jetten 2019'da Hemweg kömür santrali hakkında bir seçim posterinin önünde poz vermişti ve santral kapanması nedeniyle çok sayıda çalışanın işini kaybetmesi sebebiyle büyük eleştiri almıştı.
En büyük muhalefet partisi olan GroenLinks-PvdA (yakında Pro adını alacak) da CDA'nın önerisine büyük direnç gösteriyor. GroenLinks-PvdA Milletvekili Sjoukje van Oosterhout, "Bu, partilerin kriz dönemlerinde sık sık yaşadıkları fosil reflekstir. Kömür santrallerini biyokütleye uygun hale getirmek büyük bir yatırım gerektiriyor. Oysa biz tam tersine yerli yeşil enerji ve evlerin yalıtımı konularına yoğun yatırım yapmalıyız" değerlendirmesinde bulundu.
Belçika Faktörü
Yüksek petrol ve gaz fiyatları nedeniyle Belçika da kömüre ve özellikle Hollanda'nın kömür santrallerine çok daha dikkatle bakıyor. Belçika hükümeti bu konuda değerlendirmeler yapıyor.
