Ortadoğu'daki savaş ikinci ayına girerken, Çin ve Pakistan yetkilileri İran çatışmasında arabuluculuk yapmak için beş maddelik bir plan sundu. Plan, ateşkes sağlama ve hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma hedefini taşıyor.
Arabuluculuk girişimi, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'daki askeri operasyonların "iki ila üç hafta içinde" sona erebileceğini açıklamasının ardından gündeme geldi. Ancak bunun nasıl gerçekleşeceği ya da sonrasında ne olacağına dair henüz net bir tablo bulunmuyor.
Pakistan'dan Beklenmedik Arabuluculuk Rolü
ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşta Pakistan, beklenmedik bir şekilde arabulucu olarak öne çıktı. Geçmişte ABD'nin müttefiki olan Pakistan, bu çatışmada arabuluculuk yapma konusunda Trump'ın desteğini kazanmış görünüyor.
Pekin ise gelecek ay Çin lideri Şi Jinping ile Trump arasında yapılacak kritik ticaret görüşmeleri öncesinde, Washington'a rakip bir güç olarak devreye giriyor.
Çin'in Stratejik Hedefleri
Lanzhou Üniversitesi Afganistan Çalışmaları Merkezi Direktörü ve Ortadoğu uzmanı Zhu Yongbiao, "Çin'in desteği çok önemli" açıklamasını yaptı. Zhu, "Ahlaki, siyasi ve diplomatik açıdan Çin kapsamlı bir destek sağlıyor; Pakistan'ın daha belirgin bir rol oynamasını umuyor" değerlendirmesinde bulundu.
Bu gelişme aynı zamanda Pekin için bir dönüş niteliği taşıyor. Çin'in savaşla ilgili resmi tavrı şimdiye dek oldukça temkinliydi.
Ekonomik Kaygılar ve Enerji Güvenliği
Dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olan Çin, önümüzdeki birkaç ayı atlatabilecek kadar stok yapmış durumda. Ancak Pekin'in arabulucu rolünü üstlenmesinin temel nedeni, İran'daki savaşın Şi Jinping'in önem verdiği istikrarı tehdit etmesi.
Çin, zayıflayan iç ekonomisini canlandırmaya çalışırken, dünyanın dört bir yanına mal satabilmek için istikrarlı bir küresel ekonomiye ihtiyaç duyuyor.
Küresel Ekonomik Etkiler
Foundation for Defense of Democracy'nin Çin Programı Başkanı Matt Pottinger, "Dünyanın geri kalanı enerji şoku nedeniyle ekonomik olarak yavaşlarsa, bu Çin'in fabrikaları ve ihracatçıları için çok zor olacak" değerlendirmesini yaptı.
Ortadoğu'daki savaş, dünyanın enerji arzını kısıtlıyor ve petrol fiyatlarının yükselmesine neden oluyor. Bu durum, Avrupa dahil küresel ekonomiyi etkilerken, Çin'in diplomatik müdahalesinin gerekçesini oluşturuyor.
