Almanya, sömürgecilik döneminde edinilen sanat eserleri, objeler ve insan kalıntılarının iadesinden sorumlu yeni bir kurul oluşturma planlarını açıkladı. Federal hükümet, 16 eyalet ve çeşitli belediye temsilcilerinin yer alacağı kurulun resmi adının 'Sömürgecilik Bağlamında Kültürel Varlıklar ve İnsan Kalıntılarının İadesi Koordinasyon Konseyi' olması bekleniyor.
Koordinasyon Konseyi'nin Hedefleri
Alman Dışişleri Bakanlığı'nın yaptığı açıklamaya göre, kurulun temel amacı iade süreçlerini mümkün olduğunca şeffaf hale getirmek ve uluslararası ortaklarla iletişimi koordine etmek olacak. Bu açıklama, geçen hafta Berlin'de gerçekleştirilen üst düzey toplantının ardından kamuoyuyla paylaşıldı.
Yeni konseyin oluşturulması kararı, 2019 yılında Alman eyaletleri ile federal hükümet arasında varılan anlaşmaya dayanıyor. Bu anlaşma sayesinde Almanya, kamu koleksiyonlarında yer alan ve sömürgecilik bağlamında yasa dışı yollarla alınmış eserlerin iadesi için aktif adımlar atmaya başlamıştı.
Afrika Ülkeleri ile Süregelen Görüşmeler
Son dönemde Kamerun, Tanzanya, Gana ve Togo gibi Afrika ülkeleri, çeşitli kültürel eserlerin anavatanlarına iadesi için Almanya ile görüşmeler yürüten özel iade komiteleri kurdu. Bu gelişmeler, Almanya'nın sömürgecilik geçmişiyle yüzleşme sürecinin somut adımları olarak değerlendiriliyor.
Bu çerçevede en dikkat çeken örnek, Nijerya ile yaşanan gelişmeler oldu. 2022 yılında dönemin Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, Almanya'daki beş farklı koleksiyonda bulunan ilk 20 Benin bronzunu iade etmek üzere Nijerya'yı ziyaret etti.
Benin Bronzları'nın Tarihi
Benin bronzları, süslü levhalar, anıtsal başlar ve kişisel süs eşyalarından oluşan, Nijerya'ya özgü bir heykel grubunu temsil ediyor. Alman Dışişleri Bakanlığı'nın verdiği bilgilere göre, bu bronzlar ilk olarak 19. yüzyılda Britanya birlikleri tarafından Nijerya'dan götürülmüş ve bunların bir kısmı daha sonra Londra'daki müzayedelerde Alman koleksiyonerler tarafından satın alınmıştı.
Baerbock, 2022'deki iade töreninde bronzların iadesine ilişkin olarak "Uzun zamandır atılması gereken bir adım atıyoruz. Bu, geçmişin tüm yaralarını sarmayacak" değerlendirmesini yapmıştı. Bakan, "Ancak eyaletler, kentler ve müzelerle birlikte, Almanya'nın karanlık sömürgecilik geçmişiyle yüzleşme çabalarını ciddiye aldığını gösteriyoruz" ifadelerini kullanmıştı.
Almanya'nın Kültürel Miras Politikası
Federal Hükümetin Kültür ve Medyadan Sorumlu Temsilcisi Wolfram Weimer, yeni kurulacak Koordinasyon Konseyi ile Almanya'nın "sömürgeci geçmişimizle yüzleşme konusunda kararlı olduğumuz yönünde önemli bir mesaj vermeyi" amaçladıklarını belirtti.
Bu gelişme, Avrupa'da sömürgecilik dönemindeki kültürel varlıkların iadesi konusunda artan farkındalık ve sorumluluğun bir göstergesi olarak kabul ediliyor. Koordinasyon Konseyi'nin kurulması, Almanya'nın bu alandaki çalışmalarını sistematik hale getireceği ve diğer Avrupa ülkeleri için de örnek teşkil edeceği öngörülüyor.
