İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper'ın ev sahipliğinde perşembe günü gerçekleşen toplantıda, 40'tan fazla ülke Hürmüz Boğazı'ndan serbest geçişi güvence altına almak için yeni bir koalisyon başlattı. Toplantı, ABD, İsrail ve İran arasındaki savaşın sona ermesi durumunda enerji ihracatı için kritik nakliye yolunun açılmasını hedefliyor.
İran'ın Kontrolü Altındaki Stratejik Geçit
Cooper açılış konuşmasında "İran'ın küresel ekonomiyi rehin almak için uluslararası bir nakliye rotasını ele geçirdiğini gördük" açıklamasını yaptı. İngiltere Dışişleri Bakanı, gaz, jet yakıtı, gübre ve genel yaşam maliyeti üzerinde felç edici kesintiler konusunda uyarıda bulundu. Şu anda Tahran'ın doğrudan kontrolü altındaki geçiş sistemine tabi olan Hürmüz Boğazı'nın "güvenli ve sürdürülebilir bir şekilde açılmasını" sağlamak için "tüm diplomatik ve ekonomik araçların kolektif olarak harekete geçirileceğini" belirtti.
Askeri Planlar ve İnsani Koridor
Cooper, askeri planlamacıların "çatışma hafiflediğinde" mayın temizleme ve eskortluk dahil olmak üzere savunma kabiliyetlerini bir araya getirmenin yollarını araştıracağını açıkladı. İtalya Dışişleri Bakanlığı'nın açıkladığına göre, İtalya, Hollanda ve Birleşik Arap Emirlikleri temsilcileri gübre sevkiyatını güvence altına almak ve gıda krizini önlemek için ortak "insani koridor" çağrısında bulundu.
Avrupa Birliği adına Yüksek Temsilci Kaja Kallas da çağrıya katılarak "İran'ın sivil gemilere yönelik saldırıları ve daha fazlasını yapma tehdidi Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği neredeyse durma noktasına getirmiştir" değerlendirmesini yaptı. Kallas, "Boğaz'da Deniz Hukuku ile tutarlı, güvenli ve serbest seyrüsefer özgürlüğünün yeniden tesis edilmesinin acil öncelik olduğunu" vurguladı.
BM Güvenlik Konseyi'ne Karar Tasarısı
Sanal olarak düzenlenen toplantı, operasyonel kararlar almaktan ziyade durum değerlendirmesi ve safları sıklaştırmaya yönelik gerçekleşti. Ortak bir bildiri yayınlanmazken, Bahreyn'in Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne su yolundan geçen ticari gemilerin korunmasına ilişkin karar tasarısı sunmaya hazırlandığı öğrenildi.
Reuters'ın aktardığına göre, gözden geçirilen metinde bağlayıcı yaptırımlara yapılan açık atıf kaldırılırken, devletlere tek başlarına ya da birlikte güvenli geçişi sağlamak için "koşullarla orantılı tüm gerekli araçları" kullanma yetkisi verilmesi amaçlanıyor.
Dünya Enerji Güvenliği Açısından Kritik Öneme
Hürmüz Boğazı, normal koşullarda dünya petrol, gaz ve jet yakıtı tedarikinin beşte birini taşıyan hayati nakliye hattı konumunda bulunuyor. Boğazın coğrafi yapısı karmaşıktır: sığ sular ve yüksek araziler İran'ın füzeler, insansız hava araçları dahil olmak üzere savaş taktiklerini desteklemektedir.
ABD Başkanı Donald Trump'ın boğazın yeniden açılmasına yardımcı olmaları için Avrupalı müttefiklerine yönelik artan baskısı sürerken, uluslararası koalisyonun oluşturulması çatışmanın sıcak safhasında müdahalenin önünü açabilecek nitelikte değerlendiriliyor. Hürmüz'den geçmeye cesaret eden gemiler, ne gemi sahiplerinin ne de sigortacıların tolere etmek istemediği risklere maruz kalıyor.
